Қазақстанда қазір «Батыр ана» атағы берілмейді. Оның орнына көпбалалы аналарға «Күміс алқа» және «Алтын алқа» мемлекеттік наградалары табысталады. «Күміс алқа» алты баланы, ал «Алтын алқа» жеті және одан көп баланы дүниеге әкеліп, тәрбиелеген аналарға беріледі. Награда иелеріне ай сайын мемлекеттік жәрдемақы да төленеді, деп Baspasoz.kz тілшісі Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.
«Күміс алқа» мен «Алтын алқа» кімдерге беріледі?
«Күміс алқаға» алты баланы дүниеге әкеліп, тәрбиелеген аналар ұсынылады. Награда алтыншы баласы бір жасқа толғаннан кейін және өзге балалары тірі болған жағдайда беріледі.
«Алтын алқа» жеті және одан көп баланы дүниеге әкеліп, тәрбиелеген аналарға табысталады. Ол үшін жетінші бала бір жасқа толуы керек.
Наградаға ұсыну кезінде заңда белгіленген тәртіппен асырап алынған балалар да есепке алынады. Сондай-ақ Қазақстанның мүддесін қорғау, қызметтік міндетін атқару, адам өмірін құтқару немесе қылмысқа қарсы күрес кезінде қаза тапқан не хабар-ошарсыз кеткен балалар ескеріледі. Өндірістік жарақат немесе кәсіптік ауру салдарынан қайтыс болған балалар да есепке алынуы мүмкін.
Төрт немесе бес баласы бар аналарға «Күміс алқа» мен «Алтын алқа» берілмейді. Алайда мұндай отбасылар заңда қарастырылған өзге әлеуметтік қолдау шараларын пайдалана алады.
2026 жылы қанша жәрдемақы төленеді?
2026 жылы «Күміс алқа» иелеріне ай сайын 27 680 теңге, яғни 6,4 АЕК мөлшерінде жәрдемақы төленеді.
«Алтын алқа» иелеріне берілетін ай сайынғы төлем 32 005 теңгені немесе 7,4 АЕК-ті құрайды.
Жәрдемақы мөлшері АЕК-ке байланысты болғандықтан, оның көлемі жыл сайын өзгеріп отырады.
Бұл төлем отбасының табысына қарамастан тағайындалады. Сонымен бірге талаптарға сай келетін отбасы көпбалалы отбасыларға арналған мемлекеттік жәрдемақыны да қатар ала алады. Яғни көпбалалы отбасыға берілетін төлем мен наградталған анаға арналған жәрдемақы бір-бірін жоққа шығармайды.
Наградаға қалай ұсынылады?
Жұмыс істейтін ананың наградтау парағы жұмыс орнында рәсімделеді. Ал жеке кәсіппен айналысатын немесе жұмыс істемейтін әйелдердің құжаттарын жергілікті атқарушы орган дайындайды. Құжаттар тіркелген жері бойынша әкімдіктің жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне тапсырылады. Одан кейін материалдар тиісті келісу рәсімдерінен өтіп, Қазақстан Президенті жанындағы Мемлекеттік наградалар жөніндегі комиссияның қарауына жіберіледі.
Комиссия ұсыныстарды қарап, қорытынды шығарады. Ал наградтау туралы түпкілікті шешімді Мемлекет басшысы қабылдайды және ол Президент Жарлығымен рәсімделеді.
«Алтын алқа» немесе «Күміс алқа» иесіне наградамен бірге куәлік те табысталады.
Қандай құжаттар қажет?
Наградаға ұсыну кезінде ананың және жұбайының жеке куәліктерінің көшірмесі, барлық баланың туу туралы куәліктері, 16 жастан асқан балалардың жеке куәліктері, неке немесе ажырасу туралы құжаттар сұралуы мүмкін. Сондай-ақ балалардың оқу немесе жұмыс орнынан анықтамалары, ата-аналардың білімі мен жұмысы туралы мәліметтер және ана мен кәмелетке толған балалардың соттылығы туралы ақпарат қажет болуы ықтимал.
Құжаттар дұрыс рәсімделмесе немесе Мемлекеттік наградалар жөніндегі комиссия отырысына 30 күннен аз уақыт қалғанда тапсырылса, олар қарауға қабылданбайды.
Жәрдемақыны қалай рәсімдейді?
Награда берілгеннен кейін жәрдемақы проактивті түрде тағайындалуы мүмкін. Мобильді азаматтар базасында тіркелген әйелге төлемді рәсімдеу туралы SMS-хабарлама келеді. Қажет болған жағдайда жәрдемақыны ХҚКО арқылы немесе eGov порталында рәсімдеуге болады.
ХҚКО-ға жүгінген кезде жеке куәлік және мемлекеттік награда алғанын растайтын құжат қажет болуы мүмкін. Сондай-ақ төлем аударылатын банк шоты көрсетіледі.
Онлайн өтініш берген жағдайда электрондық өтініш толтырылып, награданы растайтын құжаттың электрондық көшірмесі тіркеледі және банк шоты көрсетіледі. Өтініш электрондық цифрлық қолтаңбамен расталады.
ХҚКО арқылы тапсырылған өтініш 7 жұмыс күніне дейін, ал электронды немесе проактивті тәсілмен рәсімделген өтініш 4 жұмыс күніне дейін қаралады.
Наградталған аналарға қандай жеңілдіктер бар?
«Алтын алқа» және «Күміс алқа» иелеріне ай сайынғы төлемнен бөлек бірқатар жеңілдік қарастырылған.
Олар мемлекеттік тұрғын үй қорынан немесе әкімдік жалдаған тұрғын үйден баспана алуда басымдыққа ие. Сондай-ақ заңда көзделген жағдайларда кейбір салықтар мен мемлекеттік баждарды төлеуден босатылады. Наградталған аналар бір көлік құралы бойынша көлік салығын төлемейді. Ал «Алтын алқа» иелері мен бұрын «Батыр ана» атағын алған әйелдер үшін тұрғын үй орналасқан жер телімі мен үй маңындағы аумаққа қатысты жер салығы бойынша да жеңілдік қарастырылған.
Бұдан бөлек, наградталған аналар нотариаттық әрекеттер үшін алынатын мемлекеттік баждан босатылады.
Көпбалалы аналар зейнетке қашан шыға алады?
Бес және одан көп баланы дүниеге әкелген немесе асырап алған және оларды сегіз жасқа дейін тәрбиелеген әйелдер 53 жастан бастап жасына байланысты зейнетақы төлемдерін алуға құқылы.
Бұл мүмкіндік «Алтын алқа» немесе «Күміс алқа» иесі болуға тікелей байланысты емес.
Бұрынғы «Батыр ана» мәртебесі сақтала ма?
Кеңес дәуірінде «Батыр ана» атағы он және одан көп баланы дүниеге әкеліп, тәрбиелеген әйелдерге берілген. Қазіргі Қазақстанда мұндай атақ жаңадан берілмейді. Дегенмен бұрын осы атақты алған, сондай-ақ «Ана даңқы» орденінің I және II дәрежесімен марапатталған әйелдердің мәртебесі заң бойынша ескеріледі. Оларға да тиісті мемлекеттік төлемдер қарастырылған.
Көпбалалы әке жәрдемақы ала ала ма?
Көпбалалы отбасына арналған мемлекеттік жәрдемақыны ата-ананың біреуі рәсімдей алады. Сондықтан талаптарға сай келген жағдайда оны әкесі де ала алады. Алайда «көпбалалы әкеге» арнайы жеке жәрдемақы қарастырылмаған. «Алтын алқа» мен «Күміс алқаға» байланысты төлемдер наградталған аналарға беріледі.
Қайда жүгіну керек?
Жәрдемақыны ХҚКО-да немесе eGov порталы арқылы рәсімдеуге болады. Мемлекеттік қызметтер бойынша қосымша ақпаратты 1414 бірыңғай байланыс орталығынан алуға болады.
Ақпарат 2026 жылғы 23 қыркүйектегі жағдай бойынша берілген. Жәрдемақы мөлшері мен рәсімдеу талаптары өзгеруі мүмкін, сондықтан құжат тапсырар алдында ресми мемлекеттік ресурстардағы өзекті ақпаратты тексерген жөн.
