1 қазан - қазақтың тұңғыш отандық антропологы, академик Оразақ Смағұловтың туған күні. Ғалым 1930 жылы Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы Ұялысай ауылында дүниеге келген. Ол Қазақстандағы антропология мектебінің қалыптасуына айрықша үлес қосты, деп хабарлайды Baspasoz.kz.
Оразақ Смағұлов кім?
Оразақ Исмағұлұлы Смағұлов - тарих ғылымдарының докторы, профессор, ҚР Ұлттық ғылым академиясының академигі және Қазақстандағы антропология ғылымының негізін қалаушылардың бірі. Ғалым Меңдіқара педагогикалық училищесін және қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің тарих факультетін тәмамдаған. 1957 жылы антропология мамандығы бойынша білімін жалғастыру үшін Мәскеуге аттанып, кейін осы салада ғылыми зерттеулер жүргізді.
Қазақ халқының антропологиялық тарихын зерттеді
Оразақ Смағұловтың ғылыми еңбектерінің негізгі бағыты — қазақ халқының антропологиялық тарихы, этникалық қалыптасуы және генеалогиялық ерекшеліктері. Ғалым Қазақстан аумағында көптеген антропологиялық және далалық экспедицияларға қатысты. Оның зерттеулері қазақ халқының тарихи-биологиялық ерекшеліктерін зерттеуге бағытталды. Ғалымның еңбектері арасында «Этническая антропология Казахстана», «Этническая одонтология Казахстана», «Қазақ халқының антропологиялық тарихы», «Абылай хан: тарихи-антропологиялық зерттеу» сияқты ғылыми жұмыстар бар.
Қазақстан тарихы мен этнологиясына қатысты зерттеулерінде ол қазақ халқының антропологиялық ерекшеліктерін археологиялық және тарихи деректермен байланыстыра қарастырды.
Қазақстандағы алғашқы антропология зертханаларын ұйымдастырды
Оразақ Смағұловтың еңбегі тек ғылыми зерттеулермен шектелмейді. Ол Шоқан Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтында Қазақстандағы алғашқы этникалық антропология зертханасын ұйымдастырды. Сонымен қатар Орталық мемлекеттік музейдегі физикалық антропология зертханасының қалыптасуына үлес қосты. Ғалым халықаралық ғылыми экспедицияларға да қатысып, антропология саласындағы зерттеулерін шетелдік ғылыми орталықтарда таныстырды. Оның еңбектері бірнеше шет тілдеріне аударылып, халықаралық ғылыми ортада қолданылды.
Оразақ Смағұловтың ғылыми мұрасы
Оразақ Смағұлов - 200-ден астам ғылыми еңбектің авторы. Оның зерттеулерінің бір бөлігі АҚШ, Жапония, Қытай, Үндістан, Түркия, Италия, Германия, Франция және басқа елдерде жарық көрген.
Ғалым Ш. Уәлиханов атындағы сыйлықпен марапатталған. Сондай-ақ оған Қазақстанның ғылым мен техника саласына еңбегі сіңген қайраткер атағы беріліп, «Құрмет» орденімен марапатталған. 2004 жылы ҚР Ұлттық ғылым академиясының академигі атанды.
Оразақ Смағұловтың есімі Қазақстандағы антропология ғылымының дамуымен тығыз байланысты. Оның жарты ғасырға жуық ғылыми қызметі қазақ халқының тарихы мен антропологиялық ерекшеліктерін зерттеуге арналды.
