Қазақстанда 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап автокөлік сатудан түскен табысқа салық төлеу тәртібі өзгерді. Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті қандай жағдайда жеке табыс салығын (ЖТС) төлеу керектігін және оның қалай есептелетінін түсіндірді, деп Baspasoz.kz тілшісі Tengrinews.kz-ке сілтеме жасап хабарлайды.
Қандай жағдайда салық төленеді?
Салық кодексінің 384-бабына сәйкес, Қазақстанда тіркелген автокөлікті сатып алғаннан кейін бір жыл өтпей қымбатырақ бағаға сатсаңыз, түскен пайдадан салық төлеуіңіз керек. Ал шетелде тіркелген көліктерді, сондай-ақ әуе және теңіз кемелерін сатқанда олардың қанша уақыт меншікте болғаны есепке алынбайды.
Маңыздысы, салық көліктің толық сатылған бағасынан емес, сатып алу және сату құнының арасындағы айырмадан есептеледі. Мысалы, азамат көлікті 10 миллион теңгеге сатып алып, кейін 12 миллион теңгеге сатты делік. Бұл жағдайда оның тапқан пайдасы 2 миллион теңге болады. Демек, салық осы сомадан есептеледі.
Егер көлік сатып алынған бағасымен немесе одан арзанға сатылса, құн өсімінен табыс түспегендіктен, мұндай салық төлеу міндеті туындамайды.
Салық мөлшері қанша?
Салық кодексінің 363-бабына сәйкес, жеке табыс салығының мөлшері алынған пайдаға байланысты белгіленеді.
8 500 айлық есептік көрсеткішке (АЕК) дейінгі табысқа – 10 пайыз;
8 500 АЕК-тен асқан жағдайда – белгіленген шекке дейінгі бөлігіне 10 пайыз, одан асқан сомасына 15 пайыз салық салынады.
2026 жылы бір АЕК 4 325 теңгеге тең. Осылайша, 8 500 АЕК мөлшері 36 762 500 теңгені құрайды.
Мәселен, көлік сатудан 2 миллион теңге пайда тапқан азамат 200 мың теңге жеке табыс салығын төлеуі тиіс.
Мұраға қалған немесе сыйға берілген көлікке салық қалай салынады?
Мұрагерлік жолмен немесе сыйға алынған автокөліктердің бастапқы құнын анықтаудың өзіндік тәртібі бар. Мұраға қалған көліктің бастапқы бағасы меншік құқығы пайда болған күнгі нарықтық құнына қарай есептеледі. Оны тәуелсіз бағалаушының есебімен растау қажет.
Сондықтан көлік иелеріне сатып алу-сату шарттарын, бағалау қорытындыларын және көліктің құнын растайтын басқа да құжаттарды сақтаған жөн.
Декларацияны қашан тапсыру керек?
Егер көлік сатудан салық салынатын табыс түссе, азамат келесі жылдың 15 қыркүйегінен кешіктірмей 270.00 нысанындағы декларацияны тапсыруы қажет. Ал есептелген салық декларация тапсыру мерзімі аяқталғаннан кейінгі 10 күнтізбелік күн ішінде, яғни шамамен 25 қыркүйекке дейін төленуі тиіс.
Салықты есептеу, декларация толтыру немесе төлем жасау бойынша сұрақтар туындаса, тұрғылықты жердегі мемлекеттік кірістер органына жүгінуге болады.
Мемлекеттік кірістер департаменті декларацияны уақытында тапсырмаған немесе салықты кешіктірген азаматтарға айыппұл салынып, өсімпұл есептелуі мүмкін екенін ескертті.
